«اینکه آیا دونالد ترامپ (رئیسجمهوری آمریکا) تصمیم خواهد گرفت جنگی تمامعیار با ایران را از سر بگیرد و قیمت نفت را بالا ببرد؟ آیا گرمایش جهانی به آتشسوزیهای جنگلی گستردهتر و سهمگینتری دامن خواهد زد، آن هم در شرایطی که چندین حریق از پیش در سراسر قاره زبانه میکشند؟ آیا هجوم ناگهانی و مبهم مهاجران از مرز مغرب به یک قلمرو کوچک اسپانیا (که تقریبا همگی آنها بلافاصله بازگردانده شدند) سران اتحادیه اروپا را دچار دودستگی خواهد کرد و سوخت لازم را به تنور راست افراطی خواهد ریخت؟»
تابستان بی رحم برای اروپا
به نوشته نیویورکتایمز، این تابستان تا همین جا نیز برای اروپا بسیار بیرحم بوده است: ۲ جنگ، گرمای بیسابقه، تورم فزاینده و نگرانیهای عمیق درباره غذا، انرژی و امنیت. این بحرانهای پیدرپی، درخواستها برای اقدام مشترک، نشستهای اضطراری مجازی میان گروههای مختلف روسای جمهوری و نخستوزیران و لفاظیهای سیاسی بیحاصل در پارلمانها از لهستان تا بریتانیا را به همراه داشته اما درست مانند بسیاری از رویدادهای چند سال گذشته، بسیاری از چالشهای اروپا اساسا از کنترل آن خارج است.
در ادامه این گزارش آمده است: جنگ علیه ایران که اکثر کشورهای اروپایی هرگز خواستار آن نبودند، زندگی را در سراسر این منطقه مختل کرده و قیمت سوخت، اقلام خوراکی و سفر را بالا برده است. رهبران این قاره متعهد شدهاند که پس از پایان درگیریها، به تامین امنیت عبور و مرور نفت از تنگه هرمز کمک کنند؛ با این حال، به نظر میرسد سرنوشت آنها این است که اخبار مربوط به مراحل بعدی جنگ را از طریق شبکه اجتماعی ترامپ دریافت کنند.
اروپا پس از گذشت بیش از چهار سال از جنگ اوکراین، همچنان از حل این بحران ناتوان است. دستاوردهای این قاره در کاهش آلایندهها برای مبارزه با تغییرات اقلیمی، زیر سایه اقدامات آمریکا و چین قرار گرفته است. آینده هوش مصنوعی نیز تا حد زیادی در جاهای دیگری از جهان رقم میخورد.
از سوی دیگر، پوپولیسم راستگرا با تکیه بر بحران مهاجرت، نابرابری و اطلاعات نادرست، در حال قدرت گرفتن است.
اروپا مسئول ناتوانی در کنترل سرنوشت خود
ریچارد هاس که۲ دهه به عنوان رئیس شورای روابط خارجی آمریکا فعالیت کرده است، میگوید: «از هر زاویهای که به موضوع نگاه و آن را ارزیابی کنید، این دوران برای اروپا دشوار و نگرانکننده است.»
او معتقد است اروپا تا حدی قربانی شرایط شده، اما خود نیز مسئول ناتوانیاش در کنترل سرنوشت خویش است.
هاس می افزاید: «موضوع فقط این نیست که آنها بودجه کافی اختصاص ندادهاند، بلکه وقتی نوبت به امنیت خودشان میرسد، سازماندهی ضعیفی داشتهاند. اروپا در رقابت هوش مصنوعی، به جز چند استثنا، عملا یک تماشاچی است. این چیزی نیست که ایالات متحده یا چین به اروپا تحمیل کرده باشند، بلکه کاری است که اروپا خودش با خودش انجام داده است.»
به نوشته نیویورکتایمز، البته اروپا در بسیاری از جبههها دست به اقدام زده است. وقتی جنگ اوکراین آغاز شد، اروپا و بریتانیا بلافاصله گامهایی برای حمایت از کییف برداشتند؛ اقداماتی از جمله ارسال میلیاردها دلار کمک، تحریم روسیه و پذیرش میلیونها پناهجوی اوکراینی از طریق برنامههای ویژه.
پس از ورود مجدد ترامپ به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵ و سیگنالهای او مبنی بر اتخاذ موضعی ملایمتر در برابر ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه، کشورهای انگلیس، فرانسه، آلمان و دیگر کشورهای اروپایی «ائتلاف مایلین» را تشکیل دادند تا از منافع اوکراین در هرگونه توافق صلح محافظت کنند و در پشت درهای بسته برای نزدیک کردن دیدگاههای روسای جمهوری اوکراین و آمریکا تلاش کردند.
اما در حالی که این ائتلاف بارها اعلام کرده که «هیچ توافقی درباره منافع و امنیت اروپا بدون حضور اروپاییها قابل مذاکره نیست»، اجرای این موضع در عمل دشوار بوده است. ترامپ بارها و بارها متحدان آمریکا را به حاشیه رانده تا بتواند به گفتوگوهای مستقیم و تا حد زیادی بیحاصل، با روسیه یا اوکراین بپردازد.
جاه طلبی های اروپا
لسیا اوگریزکو مدیر مرکز امنیتی ساهایداچنی در کییف، در یادداشتی برای اندیشکده شورای آتلانتیک نوشت: «سالهاست که رهبران اروپایی درباره خودمختاری استراتژیک و ظهور اروپا به عنوان یک بازیگر امنیتی جدی سخن میگویند. ماههای آینده احتمالا روشنترین آزمون خواهد بود برای اینکه مشخص شود آیا این جاهطلبیها واقعبینانه هستند یا خیر.»
در ادامه این گزارش آمده است: اروپاییها نفوذ کمتری بر جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران داشتهاند؛ هرچند که پیامدهای آن به شدت در سراسر این قاره احساس میشود. مخالفت صریح اروپا با تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ، وی را خشمگین کرد و به تیرگی روابط دو سوی اقیانوس اطلس انجامید.
در ماه آوریل، انگلیس و فرانسه تا حدی با هدف ترمیم روابط با ترامپ، از تلاش برای سازماندهی یک عملیات نظامی خبر دادند؛ عملیاتی که قرار بود پس از توافق بر سر یک آتشبس پایدار، به حفاظت از تردد آزاد و ایمن در تنگه هرمز کمک کند. اما نوسان میان درگیری و عقبنشینی در جنگ آمریکا علیه ایران، آغاز این عملیات را بیش از حد خطرناک کرده است. دیپلماتهای چند کشور اروپایی گفتند احتمال اعزام کشتیهای نظامی برای کمک به مینروبی در تنگه یا اسکورت نفتکشها، عملا تا زمانی که مشخص نشود جنگ واقعا متوقف شده یا نه، در حالت تعلیق قرار دارد.
تغییرات اقلیمی در سراسر اروپا
همزمان با ادامه بحران جنگ علیه ایران، آتشسوزیهای جنگلی در سراسر اروپا شعلهور شدهاند و نقشهها، موجهای گرمای بیسابقهای را نشان میدهند که وقوع آنها هر روز بیشتر میشود.
در بیشتر ۲ دهه گذشته، کشورهای اروپایی درباره خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی تا حد زیادی همنظر بودهاند و برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای و سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر اقدام کردهاند. اما از زمان بازگشت ترامپ در ایالات متحده، آنها با یکی از بزرگترین آلایندههای جهان دچار اختلاف شدهاند؛ وضعیتی که تلاشهای اروپا برای مقابله با تغییرات آبوهوایی را دشوارتر کرده است.
بر اساس این گزارش، اکنون مشخص است که کشورهای این منطقه با پیامدهای گرمایش جهانی روبهرو هستند؛ بهگونهای که میانگین دما در اروپا سریعتر از هر قاره دیگری افزایش مییابد. مردم انگلیس خشکترین ماه ژوئیه خود را در نزدیک به دو قرن گذشته سپری میکنند. آتشسوزیها در فرانسه و اسپانیا بیش از ۳۰۰ هزار نفر را آواره کردهاند. در یونان نیز آتشنشانان هنگام مقابله با حریقهایی که هنوز بهطور کامل مهار نشدهاند، جان باختهاند.
هجوم دهها هزار نفر در هفته گذشته به سئوتا، قلمرو کوچک اسپانیا در سواحل شمال آفریقا نیز احتمال شکلگیری بحرانی تازه را افزایش داد؛ بحرانی که وحدت اروپا را در یکی از حساسترین مسائل سیاسی این قاره به چالش میکشد.
آشکار شدن تنش ها در اتحادیه اروپا
این حادثه، تنشهای درون اتحادیه اروپا را آشکار کرد؛ تنشهایی که در سالهای اخیر عمیقتر شدهاند، چرا که احزاب راست افراطی، از جمله «آلترناتیو برای آلمان» و «اجتماع ملی» فرانسه، از ترس مهاجران برای به حرکت درآوردن و بسیج هواداران سیاسی خود بهره گرفتهاند. بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، تنها چند ساعت پس از ورود مهاجران به سئوتا، به اسپانیا تاختند و برخی از آنها خواستار تعلیق عضویت این کشور در منطقه رفتوآمد آزاد اتحادیه (شنگن) شدند.
برخی تحلیلگران اعلام کردند که نبود همبستگی با اسپانیا در زمانی که این کشور با تهدیدی خارجی روبهرو بود، نشاندهنده دشواری این قاره در نمایش اقتدار خود در عرصه جهانی است.
هاس از شورای روابط خارجی معتقد است، نبود این وحدت، بر مشکل اساسی اروپا در تلاش برای شکل دادن به آینده خود صحه میگذارد.
نویسنده:
منبع: ایرنا
