محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، میزبانی این نشست را بر عهده داشت و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز در آن حضور یافتند. خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان و ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه، دیگر شرکت‌کنندگان اصلی این نشست بودند.
در پایان نشست، چهار کشور بر ادامه گفت‌وگوها برای تقویت همکاری‌های دوجانبه و چهارجانبه، به‌ویژه در زمینه صلح و امنیت منطقه، توافق کردند. دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز پس از این نشست اعلام کرد که شرکت‌کنندگان بر ضرورت شکل‌گیری امنیت درون‌زای منطقه با مشارکت کشورهای منطقه و بدون مداخله خارجی توافق نظر داشته‌اند. او همچنین حضور مقام‌های ارشد نظامی و اطلاعاتی کشورهای منطقه در تهران را نشانه‌ای از بی‌اثر بودن تهدیدهای آمریکا دانست و ابراز امیدواری کرد که این نشست آغاز تحولی عملی در مسیر تقویت وحدت منطقه‌ای باشد.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که آیا نشست تهران می‌تواند به شکل‌گیری ترتیبات امنیتی تازه در منطقه منجر شود، چه تأثیری بر روابط ایران با کشورهای منطقه و قدرت‌های فرامنطقه‌ای خواهد داشت و تا چه اندازه می‌تواند به کاهش تنش‌ها و خروج از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» کمک کند؟
«جلال ساداتیان»، دیپلمات پیشین ایران در انگلستان، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اهمیت برگزاری این نشست در تهران اظهار کرد: طرفین می‌خواهند از فضاهای مشترکی که در اختیار دارند برای مدیریت بحران‌ها و کاهش تنش‌ها استفاده کنند و ورود به چنین فضاهایی اقدامی منطقی است. حضور مقام‌های ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در این نشست نیز نشان می‌دهد که موضوع تعاملات منطقه‌ای در سطح مقام‌های مهم و تأثیرگذار دنبال می‌شود.
وی با اشاره به اینکه بحث برگزاری چنین نشست‌هایی از دوره دولت‌های سید محمد خاتمی و حسن روحانی مطرح بوده است، گفت: اکنون این تعاملات در سطح بالاتری از مباحث امنیتی دنبال می‌شود. ایران نیز به دنبال آن است که ساختار جدیدی در منطقه شکل بگیرد و فضای ایران‌هراسی از میان برود. پس از آنکه مساله روابط عربستان تا حدی آرام‌تر شد، این فرصت وجود دارد که با گفت‌وگو و تعامل، مسائل موجود را حل‌وفصل کنیم و به نتایج مشخصی برسیم.
ساداتیان در پاسخ به این پرسش که با توجه به شکل‌گیری برخی ترتیبات منطقه‌ای، از جمله پیمان مکه، و نزدیکی ساختار امنیتی عربستان به آمریکا، تا چه اندازه می‌توان به ایجاد نظمی جدید در منطقه امیدوار بود؟ گفت: ایران با چنین هدفی وارد این تعاملات شده است و می‌خواهد از ظرفیت‌های موجود برای پیشبرد ساختاری جدید استفاده کند. البته موفقیت این مسیر به میزان و نوع تعامل و همکاری طرف‌ها بستگی دارد و نمی‌توان انتظار داشت که چنین تغییراتی یک‌شبه اتفاق بیفتد، اما نفس برگزاری این نشست و حضور مقام‌های کشورهای مهم منطقه نشان می‌دهد که اراده‌ای برای حرکت به سمت ساختار جدید وجود دارد. باید دید این تعاملات تا چه اندازه ادامه پیدا می‌کند و به چه نتایج عملی منجر می‌شود.
این دیپلمات پیشین در پاسخ به این پرسش که آیا چنین نشست‌هایی می‌تواند بر پرونده روابط ایران و آمریکا نیز اثر بگذارد و به خروج منطقه از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» کمک کند؟ اظهار کرد: این تعاملات می‌تواند مؤثر باشد، اما چگونگی مانور کشورهای منطقه و نحوه پیشبرد این روند اهمیت زیادی دارد و باید با ظرافت و دقت عمل کرد. اگر نیروهای مؤثر در تهران و مقام‌های تأثیرگذار منطقه بتوانند از ظرفیت‌های موجود استفاده کنند، کشورها می‌توانند در جهت ایجاد منطقه‌ای امن‌تر گام بردارند. به نظر من، هرچه ایران بتواند در تعامل با عربستان سعودی و دیگر کشورهای منطقه، مسائل را پیش ببرد، امکان حرکت به سمت ایجاد فضای امن‌تر بیشتر می‌شود.
ساداتیان تأکید کرد: البته صرف برگزاری نشست کافی نیست و باید نتایج آن را نیز بررسی کرد. آنچه اهمیت دارد این است که ایران بتواند از این فرصت برای پیشبرد دیپلماسی فعال و هوشمندانه استفاده کند.نویسنده:
منبع: ایسنا
