یکی از عواملی که در احیای برجام نقش منفی ایفا میکند، افکار عمومی و فضای رسانهای است. خروج آمریکا از برجام و شکست وعدههای اقتصادی آن، بسیاری از مردم و نخبگان را ناامید کرده است. در حال حاضر، امید چندانی در افکار عمومی به بازگشت به برجام وجود ندارد و رسانههای داخلی نیز بهطور عمومی رویکردی خنثی و بعضا ضد برجام اتخاذ کردهاند. احزاب و شخصیتهای سیاسی نیز تمایل چندانی به مانور روی این مساله ندارند و بهدلیل تجربه تلخ گذشته، برجام به اولویت سیاسی در فضای عمومی کشور تبدیل نشده است. این وضعیت نشاندهنده چالشی جدی برای احیای برجام است؛ چراکه هر توافقی نیازمند حمایت اجتماعی و رسانهای است تا بتواند در سطح داخلی به موفقیت دست یابد.
۵- محیط منطقهای و بینالمللی: تنگتر شدن فضا برای برجام
در نهایت، شرایط منطقهای و بینالمللی نیز تاثیر بسزایی بر امکان احیای برجام دارد. خروج آمریکا از برجام و تداوم تحریمها، همراه با ضعف اروپا در حفظ توافق، چشمانداز احیای آن را تیره کرده است. علاوه بر این، تحولات منطقهای مانند جنگ در اوکراین، ماجراهای غزه و اقدامات اسرائیل، وضعیت منطقه را پیچیدهتر و فضا را برای بازگشت به توافق دشوارتر کرده است.
در شرایط کنونی، برجام بهعنوان یک توافق جامع بینالمللی روح خود را از دست داده است و تنها میتواند بهعنوان ابزاری برای بازگشت به برخی اصول صلحآمیز مورد استفاده قرار گیرد. اما با توجه به اینکه این توافق دیگر اولویت هیچیک از طرفین نیست، امکان احیای کامل آن در کوتاهمدت دور از انتظار به نظر میرسد؛ مگر اینکه رویدادهای جدیدی در سطح بینالمللی یا ابتکارات نوینی از سوی مذاکرهکنندگان به وقوع بپیوندد.
برجام همچنان میتواند بهعنوان یک چارچوب اولیه برای حل مناقشات هستهای مورد استفاده قرار گیرد؛ اما احیای کامل آن به تغییرات جدی در شرایط بینالمللی و منطقهای، همراه با تغییراتی در شخصیت مذاکرهکنندگان و حمایت اجتماعی بستگی دارد. در شرایط کنونی، برجام از اولویت خارج شده و تنها در صورتی که تحولاتی شگرف در سطح منطقه یا مذاکرات صورت گیرد، میتواند به عرصه تصمیمگیری بازگردد.
از سوی دیگر، در زمینه نظامی، ایران به لحاظ تسلیحات و تواناییهای نظامی، از جمله برنامه موشکی و نیروهای نیابتی منطقهای، در موقعیت قدرتمندی قرار دارد. با این حال، این قدرت نظامی بهعنوان یک خط قرمز و مساله حیثیتی برای ایران شناخته میشود. هرگونه مذاکره برای احیای برجام باید بهگونهای تنظیم شود که این توانمندیها به چالش کشیده نشوند. بنابراین، برجام میتواند در زمینه اقتصادی و تجاری مفید باشد، اما در مسائل امنیتی و نظامی باید از خطوط قرمز ایران پاسداری شود
.- فرهنگ ملی، افکار عمومی و رسانهها: کاهش حمایت اجتماعی از برجام
یکی از عواملی که در احیای برجام نقش منفی ایفا میکند، افکار عمومی و فضای رسانهای است. خروج آمریکا از برجام و شکست وعدههای اقتصادی آن، بسیاری از مردم و نخبگان را ناامید کرده است. در حال حاضر، امید چندانی در افکار عمومی به بازگشت به برجام وجود ندارد و رسانههای داخلی نیز بهطور عمومی رویکردی خنثی و بعضا ضد برجام اتخاذ کردهاند. احزاب و شخصیتهای سیاسی نیز تمایل چندانی به مانور روی این مساله ندارند و بهدلیل تجربه تلخ گذشته، برجام به اولویت سیاسی در فضای عمومی کشور تبدیل نشده است. این وضعیت نشاندهنده چالشی جدی برای احیای برجام است؛ چراکه هر توافقی نیازمند حمایت اجتماعی و رسانهای است تا بتواند در سطح داخلی به موفقیت دست یابد.
۵- محیط منطقهای و بینالمللی: تنگتر شدن فضا برای برجامدر نهایت، شرایط منطقهای و بینالمللی نیز تاثیر بسزایی بر امکان احیای برجام دارد. خروج آمریکا از برجام و تداوم تحریمها، همراه با ضعف اروپا در حفظ توافق، چشمانداز احیای آن را تیره کرده است. علاوه بر این، تحولات منطقهای مانند جنگ در اوکراین، ماجراهای غزه و اقدامات اسرائیل، وضعیت منطقه را پیچیدهتر و فضا را برای بازگشت به توافق دشوارتر کرده است.در شرایط کنونی، برجام بهعنوان یک توافق جامع بینالمللی روح خود را از دست داده است و تنها میتواند بهعنوان ابزاری برای بازگشت به برخی اصول صلحآمیز مورد استفاده قرار گیرد. اما با توجه به اینکه این توافق دیگر اولویت هیچیک از طرفین نیست، امکان احیای کامل آن در کوتاهمدت دور از انتظار به نظر میرسد؛ مگر اینکه رویدادهای جدیدی در سطح بینالمللی یا ابتکارات نوینی از سوی مذاکرهکنندگان به وقوع بپیوندد.برجام همچنان میتواند بهعنوان یک چارچوب اولیه برای حل مناقشات هستهای مورد استفاده قرار گیرد؛ اما احیای کامل آن به تغییرات جدی در شرایط بینالمللی و منطقهای، همراه با تغییراتی در شخصیت مذاکرهکنندگان و حمایت اجتماعی بستگی دارد. در شرایط کنونی، برجام از اولویت خارج شده و تنها در صورتی که تحولاتی شگرف در سطح منطقه یا مذاکرات صورت گیرد، میتواند به عرصه تصمیمگیری بازگردد.
نویسنده:
منبع: دنیای اقتصاد
