معاون پژوهشی وزارت علوم در ادامه با بیان دو خاطره از تجربه‌های شخصی خود، به اهمیت فرهنگ‌سازی در رعایت قانون و مسئولیت‌پذیری اشاره کرد و گفت: چند سال قبل به یکی از شهرهای ایران سفر کردم که رفتار مردم در رانندگی بسیار قانونمند بود. زمانی که در یک تقاطع حق تقدم را رعایت نکردم، با اعتراض مواجه شدم. این تجربه نشان می‌داد که آموزش و فرهنگ‌سازی مستمر چگونه می‌تواند رعایت قانون را به یک رفتار عمومی تبدیل کند.
ابطحی همچنین با اشاره به خاطره‌ای از دوران دبستان خود در تهران افزود: یکی از همکلاسی‌هایم زمانی که کیفش به دیوار کاهگلی خانه‌ای برخورد کرد و به آن آسیب زد، زنگ خانه را به صدا درآورد و بابت این اتفاق عذرخواهی کرد. این رفتار نمونه‌ای از مسئولیت‌پذیری و توجه به حقوق دیگران بود؛ موضوعی که باید از دوران کودکی در افراد شکل بگیرد.
وی با طرح این پرسش که فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های کشور تا چه اندازه با الزامات HSE آشنا هستند، ادامه داد: در برخی فیلم‌های معرفی دانشگاه‌ها، هنگام نمایش آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌ها، شرایط و صحنه‌هایی دیده می‌شود که نشان‌دهنده فاصله این محیط‌ها با استانداردهای ایمنی است. همچنین اتفاقات تلخی که سال‌های اخیر رخ داده ضرورت بازنگری در میزان توجه دانشگاه‌ها به آموزش و رعایت اصول HSE را نشان می‌دهد.
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری اظهار کرد: فارغ‌التحصیلانی که پس از پایان تحصیلات وارد پارک‌های علم و فناوری می‌شوند و شرکت‌های دانش‌بنیان تأسیس می‌کنند، گاهی در رعایت حداقل‌های ایمنی با ضعف مواجه هستند. حتی زمانی که صاحبان صنایع بزرگ برای تأمین نیازهای فناورانه خود به این شرکت‌ها مراجعه می‌کنند، این کاستی‌ها قابل مشاهده است.
ابطحی با اشاره به اینکه وضعیت رعایت این الزامات در صنایع بزرگ به نظر بهتر از برخی خروجی‌های دانشگاهی است، گفت: وقتی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی خود به صاحبان فناوری و تولیدکنندگان محصولات قابل عرضه تبدیل می‌شوند، ضعف در توجه به اصول ایمنی و محیط زیست نمایان می‌شود. این مسئله نشان می‌دهد که رویکرد دانشگاهی در این زمینه هنوز به سطح مطلوب نرسیده است.
وی با انتقاد از نتیجه‌گرایی بدون توجه به الزامات دستیابی به نتیجه گفت: تجاری‌سازی بدون در نظر گرفتن مسیر صحیح رسیدن به محصول و بی‌توجهی به الزامات این مسیر، می‌تواند به رفتارهای شتاب‌زده و بی‌دقت منجر شود. به نظر می‌رسد توجه به ایمنی، محیط زیست و سلامت نیروی انسانی نه‌تنها مانعی برای تولید نیست، بلکه در نهایت به تولید محصولات باکیفیت‌تر نیز کمک می‌کند.
معاون پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: انسانی که نسبت به محیط پیرامون خود حساس و دقیق است، نسبت به خروجی فعالیت‌های خود نیز دقت بیشتری خواهد داشت. از این رو، نهادینه‌سازی فرهنگ ایمنی و محیط زیست در دانشگاه‌ها اهمیت زیادی دارد و در این زمینه همچنان جای کار وجود دارد.
ابطحی با اشاره به ضرورت بازنگری در شیوه آموزش HSE در دانشگاه‌ها این پرسش را مطرح کرد که آیا آموزش اجباری در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری می‌تواند پاسخگوی این مسئله باشد یا باید آموزش‌ها از مقاطع پایین‌تر آغاز شود.
وی با بیان اینکه آموزش به‌تنهایی برای حل این مسئله کافی نیست، توضیح داد: رفتار افراد مبتنی بر بینش‌هایی است که در طول زمان در آن‌ها شکل می‌گیرد و نمی‌توان انتظار داشت صرفاً با اجباری‌کردن یک دوره آموزشی، مسئله به‌طور کامل حل شود. رعایت اصول ایمنی باید به یک رفتار مبتنی بر باور تبدیل شود.
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به افزایش توجه به ملاحظات محیط زیستی در فرآیندهای تولید و تجاری‌سازی گفت: همان‌طور که توجه به ردپای کربن و الزامات محیط زیستی در تولید اهمیت پیدا کرده و می‌تواند بر ورود محصولات به بازار تأثیرگذار باشد، سلامت کارکنان و رعایت اصول ایمنی نیز باید به‌عنوان مؤلفه‌های اساسی فعالیت‌های علمی و تولیدی مورد توجه قرار گیرد.
ابطحی با تأکید بر ضرورت تعیین مسئولیت مشخص برای دانشگاه‌ها در حوزه HSE خاطرنشان کرد: ساختار مدیریتی دانشگاه‌ها باید این موضوع را به‌عنوان یک اصل ضروری به رسمیت بشناسد. نخستین گام آن است که مسئولیت دانشگاه‌ها در این زمینه به‌صورت روشن و مشخص تعریف شود. اگر پس از سال‌ها فعالیت، موضوعی با این اهمیت صرفاً ذیل یک کمیته قرار گیرد، به این معناست که جایگاه اساسی آن به‌درستی درک نشده است.
وی همچنین با تأکید بر ضرورت حاکم‌شدن این رویکرد در نظام تعیین صلاحیت‌های حرفه‌ای کشور گفت: الزامات سلامت، ایمنی و محیط زیست باید در نظام تعیین صلاحیت‌های حرفه‌ای نیز مورد توجه قرار گیرد.
معاون پژوهشی وزارت علوم با قدردانی از برگزارکنندگان این سمینار و فعالان حوزه HSE، ابراز امیدواری کرد دانشگاه‌ها با درک اهمیت سلامت و ایمنی نیروی انسانی، زمینه فعالیت و رشد نیروهای متخصص را در محیطی سالم و ایمن فراهم کنند، گفت: نیروی انسانی متخصص، ارزشمندترین سرمایه ملی است و حفظ سلامت آن برای توسعه کشور ضرورت دارد.
نویسنده:
منبع: ایسنا
